Proje Kapsamındaki Etkinlikler

Anne Baba Seminerleri

Seminerler “Çocuğum ve Ben” adıyla, bir buçuk saat sürecek şekilde tasarlanmıştır. Özellikle kız çocuklarını ilköğretimin 3. veya 5. sınıfından almaya eğilimi olan ailelere ulaşılması hedeflenmiştir. Seminerin içeriği iki kısımdan oluşmaktadır:

	Çocuk gelişimi ve anne babanın rolü: Bu bölümde çocuğun doğumundan itibaren onun gelişimini etkileyen faktörler, çocuğun sosyal, duygusal, zihinsel ve fiziksel gelişiminin nasıl gerçekleştiği ve gelişim alanlarında anne babaların çocuklarını nasıl destekleyeceği vurgulanmaktadır.
	Eğitimin önemi ve cinsiyet ayrımcılığı: Bu bölümde ise, okula gitmenin bireyin hayatındaki önemi, okula giden ve gitmeyen çocuğun gelişimindeki farklılıklar vurgulanmaktadır. Büyüme sürecinde kız ve erkek çocuklara yönelik farklı tutumlara ve bunların çocukların hayatındaki etkisine dikkat çekilmektedir.

Eylül 2005-Haziran 2007 tarihleri arasında proje kapsamında 61 Anne Baba Semineri düzenlenerek 2 400 kişiye ulaşılmıştır.

Proje illerinde toplum mensuplarına yönelik olarak gerçekleştirilen Toplumu Bilgilendirme Toplantılarında proje tanıtılarak, eğitim ve toplumsal katılımda cinsiyet eşitsizliğinin yarattığı toplumsal etkiler hakkında bilgi verilmiştir. Bu eşitsizlikleri azaltmaya yönelik olarak toplumsal cinsiyet ve kadın hakları konusunda proje illerinde dörder adet bilgilendirme toplantısı yapılması planlanmaktadır. Toplantıların içeriğinde ağırlık verilecek konular, her ilde proje bağlamındaki ihtiyaçlar çerçevesinde belirlenecektir.

Eylül 2005-Haziran 2007 tarihleri arasında proje kapsamında toplam 1 850 kişinin katıldığı 40 Toplumu Bilgilendirme Toplantısı düzenlenmiştir.

Diyalog Ziyaretleri

Diyalog ziyaretleri çerçevesinde proje illerindeki bürokratlar, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve yerel liderlerle 100 civarında görüşme yapılmıştır. Bu görüşmelerle, iller bazında, kız çocuklarının okullulaşması ve okula devamlarına yönelik veri toplanması ve iletişim ağları oluşturulması amaçlanmıştır. Proje illerinde eğitim, çocuk ve sağlık alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının yetkilileriyle yapılan görüşmelerde, hem kurum ve kişilerin eğitimde toplumsal cinsiyet farklılıklarına olan yaklaşımları hem de illerindeki kız çocuklarının okullulaşmasına yönelik olarak yaptıkları çalışmalar hakkında bilgi edinilmiştir. Projenin başlangıç döneminde, illerin dinamikleri konusunda fikir sahibi olunmasına yardımcı olan ve bu sayede illerde projenin uygulanmasına yönelik alt yapılar oluşturulmasını kolaylaştıran bu ziyaretler, izleyen süreçte diyalog geliştirme ve iletişim ağları oluşturma amacıyla sürdürülmektedir.

İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı

İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı, AÇEV’in bilimsel araştırmaları temel alarak geliştirdiği ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın 1. kademe okuryazarlık kurslarına denk olan bir okuryazarlık programıdır. Bu program, aynı zamanda kadınların toplumsal hayata katılımını sağlayacak kapsamlı destek bilgilerini de içeren bir programdır.
İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ile düzenlenen bir protokol anlaşması çerçevesinde Halk Eğitim Merkezleri ile işbirliği içinde uygulanmaktadır. Halk Eğitim Merkezlerinde, ilköğretim okullarında ya da eğitime uygun diğer mekanlarda açılan İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı kursları, Bakanlığın 1. kademe okuma yazma kurs süresi olan 120 saat esas alınarak, haftada 3 gün, 3'er saat (haftada 9 saat) uygulanmakta ve yaklaşık 4 ay sürmektedir. Bu kursları gönüllü öğreticiler vermektedir. Gönüllü eğitici olabilmek için en az lise mezunu olmak, AÇEV tarafından Milli Eğitim Bakanlığı İşbirliğinde düzenlenen iki buçuk haftalık İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Eğitici Seminerine katılarak sertifika kazanmaya hak sahibi olmak gerekmektedir.

İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı, 15 yaş üstü okuryazar olmayan yetişkinlere yöneliktir. Program; okuduğunu anlama, yorumlama ve eleştirel düşünebilme becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, günlük yaşamda okuma yazma becerisi gerektiren, elektrik faturasını okuma, alışveriş listesi yapma, başvuru formu doldurma gibi konuları da içermektedir.

Bu programın amacı, kişinin okuma yazmayı, günlük hayatını kolaylaştıracak ve kişisel gelişimine katkıda bulunacak doğrultuda kullanmasını sağlamaktır. Kurslarda katılımcıların okuma yazma tekniklerinin yanı sıra, çocuk sağlığı, genel sağlık, üreme sağlığı, temizlik, beslenme, çocuk hakları, kadın hakları, çocukların okula hazırlanması, aile içi iletişim gibi birçok konuda bilgi verilmektedir. Bu proje bağlamında, İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Program içeriği toplumsal cinsiyet bakış açısı ile revize edilmiştir.

Yurttaşlık Eğitimi Programı

Yurttaşlık Eğitimi Programı, Prof. Dr. Nükhet Sirman (KA.DER üyesi) ve Avukat Seyhan Eksioglu (KA.DER Başkanı) tarafından yazılmış; F. Çiğdem Aydın (KA.DER üyesi) ve Hilal Kuşcul (Proje Koordinatörü-AÇEV) tarafından katılımcı ve gönüllü eğiticilerin ihtiyaçlarına göre uyarlanmıştır. Program, insan hakları ve kadın seçmen olmak konulu iki ana bölümden oluşmaktadır.

Yurttaşlık Eğitimi, İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı çerçevesinde gönüllü eğiticiler tarafından yürütülmektedir. Bu eğitimi verebilmek için gönüllü eğiticilerin KA.DER ile AÇEV tarafından verilen üç günlük Yurttaşlık Eğitimi Eğitici Seminerini başarıyla tamamlamaları gerekmektedir.

2005-2007 döneminde proje kapsamında 491 adet okuryazarlık kursu açılmıştır. Bu kurslarda 8390 okuma yazma bilmeyen kişiye ulaşılmıştır.

Yerel Sivil İzleme Grupları

Her proje ilinde, toplumsal cinsiyet eşitliğinde kaydedilen ilerlemenin sivil taraflarca izlenmesi amacıyla karar alma süreçlerinde bağımsız olan 12-14 kişilik gruplar oluşturulmuştur. Gruplarda, özelde kız çocuklarının eğitimi, yetişkin kadın okuryazarlığı ve kadınların toplumsal statüsünün iyileştirilmesi konularında çalışan sivil toplum kuruluşlarında görev alan kişiler ile yerel toplum liderleri yer almaktadır. Yerel sivil izleme gruplarının ana hedefi, kız çocuklarının ilköğretime erişimleri ve devamı ile ilgili engellere karşı yerel çözüm önerileri üretmek, bunları yerel kurum ve kişilerle paylaşmak, illerindeki bu konudaki çalışmaları izlemektir.

Gruplar, kendi çalışma planlarını ve takvimlerini hazırlayarak toplantılar yapmaktadır. Her ilin sivil izleme grubu, 2005 yılında gerçekleştirdikleri 4 toplantı ve diğer çalışmalar sonucunda illerindeki kız çocuklarının okullulaşmasının önündeki engelleri ve bu engelleri kaldırmaya yönelik çözüm önerilerini içeren kendi sivil izleme grubu raporlarını oluşturmuştur.

Sivil izleme grupları 2006 yılından itibaren, raporlarında yer alan görüşlerini kamuoyuna duyurmak ve kendi illerinin mülkî amirleriyle paylaşmak için çeşitli çalışmalar yapmışlardır. Mardin ve Şanlıurfa sivil izleme grupları kasım ayında valilik, belediye başkanlığı, il milli eğitim müdürlüğü düzeyindeki davetlileriyle birer savunu toplantısı gerçekleştirmiştir. Sivil toplum kuruluşlarının ve yerel basın yayın organlarının da desteği ile kamu yöneticileri ile sivil toplum temsilcileri arasında yararlı işbirlikleri oluşturulmuş ve izleme gruplarının çalışmaları kamuoyuna duyurulmuştur. Diyarbakır sivil izleme grubu ise savunu faaliyetini yüzyüze görüşmeler ile gerçekleştirmeye karar vermiştir. İzleme grubu, bu görüşmelerde yardımcı olması ve grubun hedeflerini ve çalışmalarını tanıtması amacıyla Diyarbakır iline özel bir bilgilendirme broşürü hazırlamıştır.

İzleme gruplarının savunu faaliyetleri toplumu bilgilendirme toplantıları, yüzyüze görüşmeler ve yerel radyo ve televizyon programları aracılığıyla sürmektedir.

22 Temmuz Genel Seçimleri öncesinde parti ayrımı yapmaksızın milletvekili adaylarıyla görüşmeler yapan sivil izleme grupları, milletvekili olan ya da meclis dışında siyasal etkinliklerine devam eden bu kişilerle ilişkilerini sürdürmekte, yaptıkları etkinliklerde desteklerini almaktadırlar.

Ulusal Sivil İzleme Grubu

Kız çocuklarının okullulaşması sorununun yerel izleme gruplarından gelen bilgiler ışığında ulusal düzeyde tartışılması için akademik alandan, sivil toplum örgütleri ve yerel izleme gruplarından gelen temsilcilerinin katılımı ile 14 üyeden oluşan bir ulusal izleme grubu kurulmuştur. Bu grubun temel amacı kız çocuklarının eğitim hizmetlerine erişimini ve eğitime devamını engelleyen faktörlerin değerlendirilmesi ve bunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesidir. Eğitimde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin tanımlanması ve sivil izleme gruplarında belirtilen ihtiyaçlara bağlı olarak makro düzeyde çözümler üretilmesi ulusal izleme grubunun ana gündemini oluşturmaktadır. Bu grup 2005-2006 döneminde 2 toplantı gerçekleştirmiş ve 2005 yılı sivil izleme grubu raporunun kavramsal çerçevesini kaleme almıştır.

Ulusal Sivil İzleme Grubu, 2006 yılının Haziran ayından itibaren çalışmalarını, ana gündemi olan çözüm önerileri geliştirme alanında yoğunlaştırmıştır. Bu süreçte daha etkin bir yapıya kavuşmak için genişleme kararı alınmıştır. 2006 yazı boyunca yapılan diyalog ziyaretleri sonucunda katılımcı sivil toplum kuruluşu sayısı 14'e, grubun üye sayısı ise 20'ye çıkmıştır.

Eylül ayından itibaren Kız Çocukların Eğitimi için Sivil Girişim adını alan grup, dokuz ay süren yoğun çalışmalar sonucunda 18 maddede topladığı önerilerini içeren "Eğitimde Eşitlik, Kızlara Öncelik!" başlıklı Bildirge'yi oluşturmuştur. Sivil Grişim'in savunu çalışmalarının ilk adımı olarak Bildirge, genel seçimlerin öncesinde tüm siyasal partilere gönderilmiş;  buradaki önerilerin partilerin seçim bildirgelerinde yer alması istenmiştir. Ekim ayında savunu çalışmalarının ikinci adımı atılmış ve Sivil Girişim üyeleri, aralarında milletvekilleri, grup başkanvekilleri, komisyon başkanları ve MEB bürokratlarının bulunduğu karar alıcıları ziyaret etmiş, Bildirge'de yer alan önerilerin yaşama geçirilmesi için görev almalarını talep etmiştir.

Sivil Girişim bir yandan ziyaretlerini genişleterek sürdürecek, bir yandan da bu ziyaretlerden elde edilne kazanımların gerçekleşmesi ve kalıcı olması için izleme çalışmalarına ağırlık verecektir.

Çalışma Atölyeleri

Dört proje ilinde biri 2005, diğeri ise 2006 yılında olmak üzere toplam 8 adet çalışma atölyesi gerçekleştirilmiştire 2006 yılında olmak üzere toplam 8 adet çalışma atölyesi gerçekleştirilmiştir   2005 yılı çalışma atölyelerine her ilde sivil izleme grubu üyeleri ile birlikte sivil toplumdan temsilciler ve Milli Eğitim Bakanlığı'dan çeşitli düzeylerde yöneticiler katılmıştır. 2005 yılı çalışma atölyelerinin temel hedefleri, sorunun farklı sektörlerden paydaşların katılımıyla detaylı bir şekilde incelenmesi ve sorunun eşit düzeyde paydaşları olarak sivil toplum kuruluşları ve devlet temsilcilerinin, bu konu üzerinde bir diyalog geliştirebilmelerinin sağlanması olmuştur.

Her ilde gerçekleşen çalışma atölyelerinde problem ağacı tekniği kullanılarak kız çocuklarının %100 okullaşmasının önündeki engeller ortaya konmuş; engellerin çözümleri için hedef ağaçları oluşturulmuştur. Çalışma atölyeleri, illere göre 18-42 kişi arasında değişen bir katılım ile gerçekleşmiştir. 2006 yılı çalışma atölyelerinde ise her ilde sivil izleme grubu üyleri ile birlikte ildeki ilköğretim okullarından yöneticiler, sınıf ve rehber öğretmenler davet edilmiştir. 2006 yılı çalışma atölyelerinin hedefini ise ilköğretimde okul terk sorunun temelinin irdelenmesi oluşturmuştur. Bu toplantılar Proje çerçevesinde gerçekleştirilen okulu terkin izlenmesi araştırmasına önemli bir veri kaynağı oluşturmuştur. Çalışma atölyeleri, illere göre 30-60 kişi arasında değişen bir katılım ile gerçekleştirilmiştir.

Ulusal Konferanslar

Eğitimde ve Toplumsal Katılımda Cinsiyet Eşitliğinin Sağlanması Projesi kapsamında gerçekleştirilen Bin Yıl Kalkınma Hedefleri ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği I. Ulusal Konferansı “Paydaşlar Tartışıyor: Eğitimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” başlığı altında sivil izleme grupları üyeleri, sivil toplum kuruluşları ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın çeşitli düzeyde temsilcilerinin katılımıyla 15 Aralık 2005 tarihinde Ankara’da bir tam günlük çalışma olarak gerçekleştirilmiştir.

I. Ulusal Konferansta sivil izleme grubu raporları sunulmuş, kız çocuklarının okullulaşmasında engeller arasında öne çıkan 2 temel konu olan yoksulluk ve toplumsal cinsiyet konuları üzerinde çalışılmıştır. Ulusal düzeyde pek çok sektörden paydaşın katılımı ile gerçekleşen konferansın en önemli ve etki oluşturan öğesini sivil izleme grubu raporlarının farklı sektörlerden paydaşlarla tartışılması oluşturmuştur.

Proje kapsamında gerçekleştirilen II. Ulusal Konferansı "Paydaşlar Tartışıyor: İlköğretimde Okulu Terk Sorunu" konusuyla 19 Aralık 2006 tarihinde İstanbul'da gerçekleştirilmiştir. Yoğun bir katılımın gerçekleştiği konferansta, katılımcılar projede elde edilen iki yıllık deneyimlerin paylaşılmasının yanı sıra, ülkemizde temel eğitimde okulu terk sorununu ele alan araştırmanın sunulan sonuçları üzerine tartışmışlar ve ilköğretimde okulu terkinin nedenleri ve çözüm önerileri üzerinde kapsamlı bir şekilde durmuşlar ve önerilerini sunmuşlardır.

İyi Örnekler

Türkiye’de, eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlama konusunda bazı girişimler mevcuttur. Bu girişimlerin, yenilikçi ve etkili yaklaşımlarının saptanması, yaygınlaştırması ve bu yaklaşımların daha geniş kitlelere uygulanma olasılığının değerlendirilmesi amacıyla, eğitimde toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini azaltmakta başarılı olmuş beş yerel ve ulusal girişim tespit edilecektir. Bu amaçla Eğitim Reformu Girişimi'nin önemli faaliyetlerinden biri olan "Eğitimde İyi Örnekler Konferansı 2007"de, "Eğitimde Cinsiyet Ayrımcılığı ile Mücadele" özel başvuru alanı olarak düzenlenmiştir. Bu girişimler ile ilgili bilgi ve verilerin toplanması, etkinlik ve yenilikçilik göstergelerinin saptanması, belirlenecek girişimler için bir etki değerlendirme çalışmasının yapılması ve bunların “Toplumsal Cinsiyet Politikaları Notları” adlı belgelerde toplanması hedeflenmektedir.

Ayrıca, uluslararası düzeyde kız çocuklarının eğitime erişimleri ve devamlarında önemli başarı göstermiş olan ülkelerin seçilerek incelenmesi ve en iyi örnekler olarak kaleme alınması hedeflenmektedir. Yerel ve uluslararası düzeyde seçilerek yazılacak olan bu iyi örneklerin çalışma atölyeleri ve konferanslar yoluyla paylaşılması da hedeflenmektedir.

İlköğretimde Okulu Terk Araştırması

"İlköğretimde Okulu Terk ve İzlenmesi ile Önlenmesine Yönelik Politikalar" başlıklı araştırmanın öncelikli hedefi, 8 yıllık eğitimde okulu terk durumunun boyutlarının ortaya koymak ve sorunun çözümüne yönelik ciddi adımlar atılmasına ön ayak olmaktır. 6 ilde yürütülen araştırmada bu amaçla, anket uygulaması ve derinlemesine görüşmeler yoluyla okulu terk nedenleri saptanmaya çalışılmış, bu nedenlere bağlı olarak risk grupları belirlenmiştir. Araştırmanın çözüm önerileri arasında Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde okulu terk örneklerinin izlenmesi ve önlenmesine yönelik bütünlüklü politika önerilerinin yanı sıra ulusal bir izleme modelinin oluşturulması bulunmaktadır.

Fatoş Gökşen, Dr. Zeynep Cemalcılar ve Dr. Can Fuat Gürlesel tarafından gerçekleştirilen araştımanın sonuç raporu II. Ulusal Konferans'da sunulmuş ve tartışılmıştır. Araştırmanın önemli bulgularını ve sorunun ortadan kaldırılması için gerekli görülen politika önerilerini içeren Yönetici Özeti basılmıştır.

Gazeteci Semineri

Eğitim alanında toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik ulusal destek sağlamak, reformların uzun vadede sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır. İletişime yönelik çabaların arttırılması için gazetecileri yönelik bir atölye çalışması hedeflenmektedir. Bu atölyenin içerik kurgusu üzerinde çalışılmaktadır. İstanbul'da ulusal basını hedefleyen çalışmanın ardından Projenin diğer illeri olan Mardin, Diyarbakır ve Şanlıurfa illerinde de aynı çalışmanın yerel basınla tekrarlanması hedeflenmektedir.